• Facebook Basic Black

  Sahitya Setu, Pune.    Contact : 7066251262  

Jan 8

डॉ. अरूणा ढेरे यांचा सन्मान करू या.... यवतमाळ साहित्य संमेलन यशस्वी करू या...

0 comments

 

 

यवतमाळ येथील ९२ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन कोणत्याही वादविवादांशिवाय शांतपणे संपन्न होईल ही आशा नयनतारा सहगल यांचे उद्घाटक म्हणून निमंत्रण रद्द करण्यावरून फोल ठरली आहे. *संमेलनाच्या अध्यक्षा डॉ. अरूणा ढेरे यांच्या भाषणापेक्षा नयनतारा सहगल यांच्या भाषणाचाच ढोल बेसूरपणे बडविला जात आहे.* खरतर असे व्हायला नको होते. कितीतरी वर्षांनी एका महिलेला हे सन्मानाचे पद मिळत आहे. निवडणूकीचा फार्स न करता अध्यक्षपद बहाल करण्याची पहिलीच वेळ आणि त्याचवेळी ऐनवेळी संमेलनावर बहिष्कार घालण्याच्या धमकावणीचा आगडोंब हा सर्वसामान्य रसिक वाचकांना संभ्रमात आणि गोंधळात टाकणारा आहे. यवतमाळ सारख्या ग्रामीण आणि शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांची पार्श्वभूमी असणाऱ्या ठिकाणी होणारे हे संमेलन म्हणजे ज्येष्ठ श्रेष्ठ साहित्यिकांना ग्रामीण बांधवांबरोबर संवाद साधण्याची, त्यांच्या जखमांवर फुंकर घालण्याची संधी आहे. अशा वेळी साहित्यिक, लेखक, काही मान्यवर, संपादक, माध्यम प्रतिनिधी यांनी सहगल यांच्या मुद्यावरून जो गदारोळ उठविला आहे तो अनाकलनीय आणि अनाठायी आहे.

मराठी भाषा तिच्या अस्तित्त्वासाठी लढत असताना, वाचनसंस्कृती रसातळाला पोहोचलेली असताना, मराठीची सर्वत्र गळचेपी होत असताना डॉ. अरूणा ढेरे यांच्या सारख्या साक्षेपी विचारवंत आणि संशोधक साहित्यिकांच्या अध्यक्षिय भाषणाबद्दल सर्वांच्या मनात कुतुहल आणि उत्सुकता आहे. विशेषतः देश विदेशातील तरूण पिढी आणि नवोदित लेखक, रसिक वाचक त्यांच्याकडून मिळणाऱ्या विचार पाथेयाच्या प्रतीक्षेत आहेत. *फक्त वर्तमानच नव्हे तर भविष्यातील मराठी भाषा, साहित्य आणि संस्कृती यांच्या प्रवाससाठी त्यांचे मौलिक चितंन आणि विचार दिशादर्शक ठरतील अशी भोळ्या भाबड्या रसिक वाचकांची अपेक्षा आहे.*

अशावेळी संमेलनाध्यक्षांच्या सन्मानाची पर्वा न करता उद्घाटकांच्या प्रकरणांवरून जो थयथयाट सुरू आहे तो सर्वथा निंदनीय आहे. साहित्य संमेलनामध्ये उद्घाटनाचा कार्यक्रम हा एक उपचार आहे. तो कमी महत्त्वाचा आहे असे अजिबात नाही. मात्र संमेलनाध्यक्षांचे भाषण हा संमेलनाचा प्रमुख कार्यक्रम आहे. त्याचबरोबर वेगवेगळ्या विषयांवरचे अभ्यासपूर्ण परिसंवाद, ग्रंथप्रदर्शन, कवी कट्टा, लेखक वाचकांच्या थेट भेटी, मुलाखती इ. विविध प्रकारच्या कार्यक्रमांमधून सर्वांनाच एक वेगळी उर्जा आणि आनंद मिळत असतो.

मात्र जणू काही उद्घाटकांचे भाषण झाले नाही तर मोठी सुनामी होऊन जगबुडी होणार आहे अशी जी हाकाटी पिटली जात आहे, ती संमेलाध्यक्ष डॉ. अरूणा ढेरे यांच्यावर आणि एकूणच सर्वसामान्य रसिक वाचकांवर अन्याय करणारी आहे. या सर्व खेळामधली गंमत अशी की संमेलन आणि संमेलनध्यक्षा राहिल्या बाजूला आणि उद्घाटक बाईंचाच जयघोष असा प्रकार सुरू आहे. या प्रकारात उद्घाटक म्हणून असलेल्या नैतिक संकेतांचे उल्लंघन नयनतारा सहगल आणि त्यांच्यावतीने भांडणाऱ्या कंपूने केलेले आहे असाही आक्षेप आहे. ज्या पद्धतीने लंडनमधिल बीबीसी पासून सर्व प्रचार प्रसार माध्यमांमधून सहगल यांच्या उद्घाटनाच्या भाषणाची उपलब्धी करून दिली जात आहे, त्यावरून हा सर्व प्रकार पूर्व नियोजित आहे असे दिसत आहे. संमेलन महत्त्वाचे, संमेलनाचे अध्यक्ष आणि सहभागी होणारे सर्वसामान्य लेखक, साहित्यिक, रसिक वाचक महत्त्वाचे, का फक्त उद्घाटक महत्त्वाचे असा विचार प्रत्येक शहाण्या माणसाने करायला हवा. एखादी खोटी गोष्ट सातत्याने ओरडत राहून मग तीच गोष्ट खरी असल्याचा आभास निर्माण करायचा आणि माध्यमांद्वारे आकांडतांडव करून सर्वसामान्यांना गोंधळात टाकायचे असे किळसवाणे प्रकार आता थांबले पाहिजेत.

याचबरोबर आणखी एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे *ग्रामीण महाराष्ट्रामध्ये संमेलन आयोजित करणाऱ्या आयोजकांवर मानसिक आणि बौद्धिक दहशत बसवून, त्यांना घाबरवून सोडण्याचा आणि त्यांच्यावर दडपशाही करण्याचा हा प्रकार आता महाराष्ट्राने अजिबात खपवून घेता कामा नये.* मागिल वर्षी असेच हिवरेबझार येथील ग्रामीण भागातील आयोजकांना संमेलन आयोजित करण्यापासून रोखले गेलेले आपण पाहिले आहे. साहित्य आणि माध्यम वर्तुळातील काही विशिष्ठ कंपू आपल्या वैयक्तिक स्वार्थासाठी आणि प्रसिद्धीसाठी मुद्दामहून असे प्रकार घडवून आणतात की काय अशी शंका आता बळावत चालली आहे. शहरी भागातील हे साहित्यिक कंपू ग्रामीण मराठी भाषकांना संमेलनाच्या आयोजनापासून पळवून लावत आहेत असे चित्र सध्या दिसत आहे.

*सन्मानाने ज्यांची अध्यक्षपदी निवड झाली आहे त्या डॉ. अरूणा ढेरे यांचा आपण सन्मान ठेवू या... संमेलनावर बहिष्काराचे शस्त्र वापरून दहशत निर्माण करणाऱ्यांचा निषेध करूया, सर्वांनी आनंदाने आणि उत्साहाने सहभागी होऊन यवतमाळ येथील संमेलन यशस्वी करूया असे आवाहन मी सर्वांना करीत आहे.*

*प्रा. क्षितिज पाटुकले – संस्थापक – साहित्य सेतू* WWW.SAHITYASETU.ORG

कृपया हा संदेश सर्व मराठी भाषाप्रेमी रसिक वाचकांसाठी पुढे पाठवावा ही विनंती.

New Posts
  • Nandkishor Lele
    May 9
  • आज दोन दिवस झाले मी अजूनही माझ्या घरी गेलो नाही.माझ्या घरी सुद्धा पाहुणा आलाय पण,काय करणार तुमच्यासाठी, या समाजासाठी थांबाव लागत..काल घरी आलेला हा माझा पाहुणा आज आपल्या गावी परत जातोय.खंत एकाच गोष्टीची आहे की अजूनही त्या पाहुण्याला मला नीट भेटताही आलं नाही... होय मीच बोलतोय......महाराष्ट्र पोलीस.. गेली कित्येक वर्षे माझ्या घरी बाप्पा येतो.तोही फक्त दीड दिवसांसाठी पण या माझ्या बाप्पाच्या सेवेसाठी मला वेळच भेटत नाही. आता काही लोक म्हणतील वेळ काढावा लागतो म तो भेटतो..पण कस आहे...जेव्हा या सेवेत रुजू झालो ना तेव्हाच एक शप्पथ घेतली आहे की,."सद्रक्षणाय खलनिग्रहणाय"..समाजासाठी, वेळप्रसंगी घरादाराला सोडून तुमच्यासाठी,तर कधी उपाशी पोटी मला माझं कर्तव्य करावं लागतं.. तुमच्या सारखं मला ही वाटत माझ्या लाडक्या बाप्पाला वाजतगाजत घरी आणावं, त्याची आरती करावी, स्वतःच्या हाताने त्याला मोदकांचा नैवैद्य दाखवावा, तितक्याच भक्तिमय वातावरणात त्याला निरोप द्यावा, पण हे असं काहीच घडणार नाही हे मला ही माहित आहे. पण,मी हाती घेतलेले हे व्रत माझं भाग्य समजतो आणि माझ्या लाडक्या बाप्पाचा आशिर्वादीरुपी प्रसाद...तुमच्या आमच्या सारखाच मी एक सर्वसामान्य माणूस आहे... मला ही घर आहे, संसार आहे, लेकरंबाळं आहेत पण या सर्व गोष्टींचा मी कधीच विचार केला नाही कधी करणार ही नाही.. कारण, मी स्वतःला या समाजासाठी झोकून दिल आहे. ही व्यथा फक्त माझ्याच बाबतीत नाही तर अशा एक ना अनेक माझ्या सारख्या "महाराष्ट्र पोलिसांची" आहे.खरं तर आम्ही सर्वच तुमच्यात कुठेतरी आम्हलाच शोधत असतो..या समाजाचे आम्हीच पोलीस नाही आहोत तर तुम्ही सुद्धा आहात...महाराष्ट्र पोलीस तो आहे जो प्रत्येकजण एक जबाबदार आणि कर्तव्यदक्ष नागरिक आहे. महाराष्ट्र पोलीस सदैव तुमच्या सोबतच आहे फक्त गरज आहे ती तुमच्या साथीची कारण, टाळी हि नेहमीच दोन हाताने वाजते..वेळप्रसंगी याच टाळ्यांनी कौतुक होते तर कधी याच टाळीची मूठ बनून अन्याया विरुद्ध आवाज उठवते..आम्ही जागरूक आहोतच गरज आहे ती प्रत्येकाने आपल्या आजूबाजुला घडणाऱ्या बारीकबारीक गोष्टींकडे लक्ष्य ठेवायची.. कारण, तुम्ही जागरूक असला तर आम्ही निर्धास्त श्वास घेऊ शकतो..असो, सरतेशवटी तुमच्या संरक्षणासाठी या समाजासाठी आमचं हे शरीर झिजवणं हेच आमच ध्येय आहे...गणरायाच्या आगमनान सर्व वातावरण गणेशमय झालं आहे एक वेगळा उत्साह आणि आनंदमय रुपी उधाण निर्माण झालं आहे..आपला लाडका बाप्पा अजून काही दिवस आपल्या सोबत आहे..महाराष्ट्र पोलिसांच्या वतीने मी बाप्पा जवळ एकच मागणं मागेन सर्वाना सुखी आणि आरोग्यदायी ठेव संकटांवर मात करण्यासाठी बळ दे.. आपल्या घरादाराला सोडून तुमच्या आमच्यासाठी, घरा बाहेर पडला पोलीस मामा उपाशीपोटी, अन्याया विरुद्ध लढण्यासाठी हाता मध्ये काठी, उन्हातान्हा मध्ये खाकीवाला उभा देवाच्या रुपामधी, कोणी निंदा तर कोणी वंदा पण, वेळेला हाच येईल खाकीवाला बंदा...
  • सर्वसामान्य वाचकांनी वाढविला डॉ. अरूणा ढेरे यांचा सन्मान... माध्यम पुरस्कृत साहित्यिकांना जोरदार चपराक यवतमाळ ९२ व्या अ.भा.म. साहित्य संमेलनाला उदंड प्रतिसाद... यवतमाळ येथे ११ ते १३ जानेवारी २०१९ रोजी भरलेले साहित्य संमेलन प्रचंड यशस्वी झाले. उद्घाटक वैशाली येडे यांच्या धडाकेबाज भाषणाने संमेलनाची दमदार सुरवात झाली. साहित्य विश्वातील अघोषित आणीबाणीला न जुमानता सर्वसामान्य रसिक वाचकांनी संमेलनाला अलोट गर्दी केली. महामंडळ आणि आयोजकांमधील कलगीतुरा, डॉ. श्रीपाद भालचंद्र जोशी यांचा राजीनामा आणि तथाकथित मान्यवर माध्यमपुरस्कृत साहित्यिकांच्या असहिष्णू बहिष्काराने संमेलनादरम्यान अभूतपूर्व गोंधळात संमेलन होते की नाही असे वातावरण तयार झाले होते. मात्र मराठी भाषेवर मनापासून प्रेम करणाऱ्या संपूर्ण राज्यातीलच नव्हे तर देशाच्या विविध भागातून यवतमाळ येथे पोहोचलेल्या हजारो प्रतिनिधींनी संमेलनामध्ये उत्साहाने भाग घेतला. संमेलनातील बहुतेक सर्व कार्यक्रमांना वाचक आणि श्रोत्यांनी भरभरून दाद दिली. फक्त यवतमाळच नव्हे तर संपूर्ण विदर्भ, मराठवाडा परिघातील ग्रामीण वाचकांनी संमेलनाला गर्दी केली होती. ग्रंथप्रदर्शनामध्ये सुमारे दोन कोटींची झालेली विक्री हा संमेलन यशस्वीतेचा कळसाध्याय ठरला... संमेलनातील सर्वात विलक्षण गोष्ट म्हणजे यवतमाळ येथील रिक्षाचालक बांधवांनी संमेलनाला आलेल्या सर्व रसिकांची एस.टी. स्टॅंड ते संमेलनस्थळ अशी येण्याजाण्याची निःशुल्क व्यवस्था केली होती. रिक्षाचालक बांधवांचे हे औदार्य वाखाणण्याजोगे होते. त्याचबरोबर यवतमाळ कॉलेजमधील एक तृतीयश्रेणी कर्मचारी श्री. मनिष अट्रावलकर यांनी शाळा कॉलेजमधील विद्यार्थ्यांसाठी पदरमोड करून रू. २५,०००/- ची पुस्तके विकत घेतली आणि ग्रंथालयांना भेट दिली. खेड्यापाड्यातील हजारो विद्यार्थी आणि युवकांनी संमेलनाला भेट दिली. संमेलन म्हणजे काय ? त्याचे स्वरूप कसे असते ? त्यात कोणकोणते कार्यक्रम होतात ? ग्रंथ प्रदर्शन कसे भरते ? कवी कट्टा म्हणजे काय ? परिसंवादामध्ये कशा चर्चा झडतात ? हजारो युवक या सगळ्याची कुतुहलाने माहिती करून घेत होते. पुस्तकांच्या स्टॉलवर खूप गर्दी होती. ग्रामीण भागातील हे विद्यार्थी मोठ्या उत्सुकतेने पुस्तके पहात होते, ग्रंथावरून हात फिरवत होते. जणूकाही मांडलेली पुस्तके आणि ग्रंथ हे सुद्धा त्या स्पर्शाने मोहरून उठत होते, असे एकूण दृष्य होते. डॉ. अरूणाताई ढेरे यांच्या भाषणाने संमेलनाने एक अभूतपूर्व वैचारिक उंची गाठली. गेली काही वर्षे साहित्यबाह्य खटपटी आणि विविध भ्रष्ट मार्गांचा वापर करून संमेलनाचे अध्यक्ष झाल्याचा आरोप असलेल्या अध्यक्षांच्या पोचट भाषणांपेक्षा सर्वांगाने वेगळे, वर्तमानातील साहित्य विश्वातील समस्या आणि संधी यांचा उहापोह करणारे आणि पुढील काळाच्या मार्गक्रमणासाठी दिशादर्शन करणारे असे अत्यंत विलक्षण विचारमंथन अरूणाताईंनी केले. खरतर त्यांच्या या भाषणामध्ये दडलेल्या संचितावर महाराष्ट्रामध्ये विविध ठिकाणी चर्चासत्रांद्वारा मंथन होणे आवश्यक आहे. समारोपदरम्यान नितिन गडकरी यांनी केलेले मार्गदर्शनही खूप उद्बोधक होते. विविध परिसंवादामध्ये झालेल्या चर्चा विचार करायला लावणाऱ्या होत्या. विशेषतः डॉ. राणी बंग यांचा मुलाखतीचा कार्यक्रम फार अप्रतिम झाला. मराठीच्या नावाने गळा काढणाऱ्या, बोलघेवड्या, भोंदू आणि संकुचित मनोवृत्तीच्या बहिष्कारवादी साहित्यिक आणि माध्यमांच्या कंपूने लादलेल्या किळसवाण्या गदारोळाला कस्पटासमान लेखून सर्वसामान्य रसिक वाचकांनी हे संमेलन प्रचंड यशस्वी केले आणि एक नवीन आदर्श निर्माण केला. आपले वर्तन आणि कृती यातून त्यांनी डॉ. अरूणा ढेरे आणि मराठी भाषा, साहित्य संस्कृती यांचा गौरव वाढवला ही अत्यंत अभिमानाची बाब आहे असे नमूद करावेसे वाटते. प्रा. क्षितिज पाटुकले संस्थापक – साहित्यसेतू एक लाख लेखक आणि एक कोटी वाचक यांना जोडणारी अभिनव साहित्य चळवळ www.sahityasetu.org व्हॉटस अप - 7066251262 कृपया हा संदेश अधिकाधिक रसिक वाचकांपर्यत पोहोचवण्यास मदत करा... त्यासाठी हा संदेश सर्व ग्रुप्स वर शेअर करा